Vogelmanie

Ik borg het bandje weg en begaf mij naar mijn studiehok. Lichtelijk ontstemd begon ik te bladeren in een duur vogelboek met plaatjes, ook een vaderdaggeschenk.
Ik las twee paragrafen, die over De Kwartel en die over Het Paapje en herlas zo weer eens veel van wat ik als jongen al wist: dat beide soorten bodembroeders zijn die graag in hooiland nestelen, dat paapjes graag zingen vanuit een vrij staande boom en dat kwartels nooit in bomen zitten. Zo'n vijfendertig jaar geleden hoefden jongens zulke wijsheid niet uit boeken te halen.  

Vogelboeken worden geschreven in de tegenwoordige tijd, wat een juiste interpretatie van de aangeboden kennis in de weg kan staan. Zo kon het gebeuren, dat in de eerste versie van dit stuk een onjuistheid sloop. Namelijk deze: Kwartels en paapjes overwinteren in Afrika, terwijl bij ons hun habitats elkaar overlappen.
Kan in voorgaande zin sprake zijn van gedeeltelijk samenvallen van broedgebieden als één of beide soorten in onze contreien niet meer voorkomen?
Een groot aantal vogelsoorten wordt in steeds sneller tempo verleden tijd. Als oorzaken van dit verdwijnen zijn stadsuitbreidingen, uit bestemmingsplannen groeiende fabriekscomplexen, vuilnisbelten, weidewinkels, snelverkeer, smog, gif, maïs, gier en stront aan te wijzen. Geen enkel vogelboek, hoe recent ook, is bij de tijd.
(Gelukkig is ook bij zwakke hele werkwoorden die anglicisme zijn (to overlap) 't verschil tussen t.t. en v.t. meestal maar een medeklinker. 'n Druppel tipp‑ex, een aanslag en de fout was de wereld uit. Op papier althans.)

De televisie , het kostbare vaderdagkado, de slechte paapjes- en kwartelstand,  (het moeten inwisselen van een p voor een t) en het ontdekken van nog een paar slordigheden maakten dat ik sacherijnig werd. Wat heb je aan een kwartel en een paapje op een plaatje? dacht ik. En: Wat voor nut heeft vaderdag?
Er zijn, naast een heleboel andere feest- en herdenkingsdagen, drie bijzondere dagen in een jaar: moederdag, vaderdag, dierendag. Vader- en moederdagen mogen van mij, al zie ik niet graag de spaarpotjes van mijn kinderen verdwijnen in de kassaladen van een gulzige middenstand. 'n Beetje een dilemma voor mij. Tot nog toe elk jaar tot tevredenheid van zowel dochters als winkeliers opgelost.

Met dierendag heb ik geen moeite, met het eventueel afschaffen ervan bedoel ik. Deze dag maakt huisdieren ongezonder en productiedieren niet gezonder. Eigenaren van bij voorbeeld honden, katten en kanaries verwennen deze op vijf oktober vaak ontiegelijk. Bezitters van - ik noem zomaar wat bezit - kettingzeugen, batterijkippen en boxkalveren doen niet aan flauwekul. Vivisectielaboranten geven hun slachtoffers een extra prik. En eet u één dag in het jaar geen vlees omdat het die dag dierendag is!?
Sorry, dit moest ik even kwijt. Nu verandert dit stukje van karakter, want ik wilde het eigenlijk hebben over kwartels.  

Giel van de Ven , de oude, Stiphoutse jachtopzichter, herkende alle vogels in zijn domein aan hun zang of roep.
"Toen jij er nog niet was, zaten hier elke zomer in ieder hooiland kwartels," zei Giel de laatste lente dat we samen in het veld mochten zijn. En hij vervolgde:
"Als ik er niet meer ben, zullen hier ook geen kwartels meer zijn. Misschien zo nu en dan nog een verdwaalde vogel."

Giels voorspelling is waarheid geworden. Op de gronden rondom de bossen die hij bewaakte, heb ik de laatste vijftien jaar geen kwartels meer gezien en ze maar eens gehoord.
Die ene keer was op een juniochtend in '87. Toen riepen er drie haantjes vanuit een perceel in de buurtschap Papenvoort. Maar de hennetjes - zo die al aanwezig waren - hielden zich stil. Zo'n hen heeft genoeg aan één haan en omstreeks eind juni helemaal geen zin in vrijen. Omdat ze dan zorgen aan de kop heeft: broeden en het grootbrengen van een stuk of tien keverkleine kwarteltjes.
Voor het eerst (en laatst?) die morgen hoorde ik in Brabant 't gedempt en dof err-err, dat aan hun helder kwik-me-dit voorafgaat. Maar waar zaten ze? Ik tuurde mijn ogen pijnlijk, maar zag slechts kwartelkleurige aarde, een muis en geelgroene maïs en ik hoorde, na te lang scherp luisteren, een spottend err-err-ziet-me-niet---err-err-ziet-me-niet-err-err---ziet me niet...  

Toen Nederlandse Justine het songfestival niet gewonnen had en mijn vrouw kwam vragen mee naar bed te gaan, droomde ik van een Europese vogeldag in een Europa zonder grenzen zonder vogels.