Bolsterturf, vrijdag 1 juli 2005

Reuzenberenklauwen. Ze groeien in het onland. Daar staan ze op grens van natuur en cultuur. Ze groeien snel. En ze gaan hoog, wel tot vier meter hoog, recht de blauwe zomerhemel in.
Een onweersbui legde een paar berenklauwen om. De donderwind zwiepte ze heen en weer, tot er vielen in het hoge gras. Sommigen smakten op hun eigen bloemen, maar berenklauwen zijn sterk en taai. Ze waren dan wel gevallen, gekneusd, hun lange stengels min of meer gebroken, dood waren ze zeker niet.
Toen in de dagen na het onweer de zon weer schijnen ging, draaiden de berenklauwen hun stelen, zodat hun bloemen naar de zon konden glimlachen. De kwart tot half gebroken en verdraaide stengels gingen gewoon verder met het halen van mineralen en water uit onlandbodem, en de bladeren ademden door en stopten niet met zuurstof maken uit zonnelicht en co².

Ze hingen droef aan hun gekneusde en verdraaide, zich weer oprichtende stelen, die gevallen, sneeuwwitte, reine onlandberenklauwenbloemen  Z e waaiden pas gisteren om, vielen met meeldraadjes en stampertjes in 't onlandgras en op 't onlandpad, maar ze vochten dapper en kwamen weer overeind. Ze gingen weer geuren, sterk maar lief, en lokten bijen.
Toen ik bij ze stond was 't donkerdag maar met 't wègwaaien van een donkere wolk ging opeens de zon weer schijnen, viel beukentakschaduw op de zich weer oprichtende bloem met de langste steel. Die bloem bleef donker en droef. De andere bloemen leken lichter en blijer in 't witte zonnelicht.

Bolsterturf, woensdag 6 juli 2005

106
Venvogeltjes, vorkstaartvogeltjes, blauwe gentianen en een lariks

Zon en wolken over bos en hei en water. En na regen en onweer de vennen ietsepietsie breder. Van het ondiepst ven staat het laagste vlonder onder water. Erpel rakt door rose dophei en over rode zonnedauw. Jij loopt langs de oever van het ven, ik over 't pad tussen lariksbos en drasland.
'Kijk! Hier staat dat blauwe bloemetje.'
'Blauw bloempje? Is het een gentiaan?'
'Ja, de blauwe gentiaan. Ik kon niet zo gauw op de naam komen.'
'Ja, dat heb ik soms ook. Is balen dan, als je je een naam of begrip niet herinneren kan.'
'Ja, maar als je geen moeite doet, weet je 't even later zomaar weer. Wat is ze toch mooi!'
'Ik zie d'r. FF foto maken.'
'Hier staan er nog meer... Maar allemaal nog in knop.. Of minder groot en mooi.'

Jij geeft de grootste gentiaan een kusje. Daarna struinen we verder. Je plukt hei en takjes. (Een gentiaan pluk je niet.)
'Ik ga door de ruigte. Pluk jij maar verder langs het pad. Zien we mekaar straks bij de driestamberk.'
'Is goed. Haal geen natte voeten.'
'Nee. Kom mee, Erpel!'
Het is klote lopen door dat stukje wildernis met sloten, wilgen, elzen, berken, bramen, vliegdennen, bunt en hei en stekelbosjes. Vaak moet je daar van pol op pol stappen. Stap je mis, haal je op z'n minst een natte poot. Erpel heeft het er minder moeilijk mee, die hupt als een veertje over sloten en pollen en kan overal overheen of onderdoor. In tien mins tijd rent hij vier maal heen en weer van vrouwtje naar baasje.
'Pink  pink  pink'
'Pink  pink  pink pink  pink'
Twee kleine vogeltjes slaan alarm, ergens voor me in de struiken. Het duurt even eer ik ze zie. Rietzangertjes? Kleine karekietjes?

We roepen over en weer.
'Waar ben je???'
'Hier, bij de berk.'
'Ik moet omlopen, kan niet over de brede sloot.'
'Is goed. Wat waren dat voor pinkgeluidjes?'
'Kleine vogeltjes, maar 'k weet niet welke soort.'
'Venvogeltjes dus.'
'Ja, venvogeltjes.'
'Waar is Erpeltje?'
'Hier, bij mij. Ep, zoekkkkkkkkkkkk vrouwtje.'
...

'Wat zijn er toch weer veel lariksen omgewaaid.'
'Ja, ze laten zich nogal vlug omver blazen.'
'Deze is pas omgewaaid.'
'Nee, denk ik niet. Kijk maar, de top is al helemaal kaal.'
'Ja, de kluit zand is net voldoende voor 'm om niet helemaal dood te gaan.'
'Ja, ook voor een boom kan het leven wreed zijn.'
'Hebben bomen gevoel, denk je?'
...

'Hee, moet je zien. Een hele groep vogeltjes in de lucht.'
'Sjonge zeg, lijkt wel of de vogeltrek al is begonnen.'
'Wat zijn het voor vogeltjes?'
'Weet ik niet, misschien mezen of vinken. Kijk ze gaan dwarrelen, ze strijken neer.'
'Ik hoor ze, maar zie ze niet.'
'Ze zitten allemaal in één boom. Jammer dat we de verrekijker vergeten zijn.'
'Kan je er een foto van maken? Kijk, daar zitten er een paar dichterbij. Ze hebben vorkstaartjes. Het zijn vorkstaartvogeltjes. Hihihi.'
'Hahaha... Even camera aanzetten... Potverdorie, ze vliegen weg. En de anderen zijn te ver voor een foto.'
'Doe toch maar. Zijn het misschien goudhaantjes?'
'Daarvoor zijn ze te groot. 't Zijn gewone vorkstaartvinken, denk ik.'
'Hihihi..'
...

Bolsterturf, donderdag 7 juli 2005

107
Zwarte schapen, witte pispotjes en een stervende berk

Een dikke vijftig grote, zwarte schapen. Ergens tussen moeras en maïs in een onlandweitje. Als ik Erpel over gaas en prikkeldraad til, gaan ze er vandoor. Met een stok duw ik de hindernissen naar benee en stap de wei in. Erpel kwispelt met z'n gecoupeerde staartje. Hij wil aangelijnd, want heeft het niet op zoveel grote schapen.
Ik lijn hem aan en laat hem volgen. De schapen naderen nu voorzichtig, komen nieuwsgierig dichterbij. Na een minuut lopen ze pal achter Erpel en mij. 'Volgen, Ep! Volgen!'
De hond volgt maar blijft onrustig met al die schapen zo vlak achter ons. 'Foei Ep..! Volgen! Volgen..! Braafff...'
Wanneer een brutaal schaap met z'n snoet Erpels achterwerk beroert, draait de hond zich om en hapt naar de kop van 't schaap. 'Foei Ep! Foei! Volgen! Volgen..! Braafff... Grote jongen ben je zo...' Na nog een paar minuten beetje vechten met Eppie begint hij rustiger te worden en gewoon te volgen.

Erpel en ik lopen twee rondjes schapenwei. Dan til ik 'm weer terug over 't prikkeldraad. Er over springen mag hij niet van me. Het is rotsooi, dat prikkeldraad. De stalen stekels zijn vlijmscherp. Springt hij fout, haalt hij zijn buik open.
Weer vrij blaft Erpel maar 'ns flink naar de schapen. Ik prijs hem. Dan gaat de hond snuffen langs het pad. Ik blijf nog even naar de schapen kijken. Eén schaap heeft jeuk. Het schuurt zich tegen een dikke eikenstam, eerst rechtsachter, daarna linksvoor.

Ep en ik sjouwen door maïs. Ik kan er net over heen kijken. Ep is weer aangelijnd, want hij wil alsmaar rakken door het hoog gewas waar ik reekalfjes in vermoed.
Met het tevoorschijn komen uit de maïs schrikt een fazanthaan voor ons. Luid kukelend zeilt hij weg over een perceel prei.

In de slootwal langs de prei groeit haagwinde. Ep mag even gaan zitten, zodat ik een paar foto's kan nemen van de tere en reine witte bloemen. Pispotjes noemde ik die vroeger, toen ik jongen was en naar de School met de Bijbel ging.

Een koolwitje fladdert over sloot en weggetje naar 't moeras. Ook over pispotjes en prei dwarrelt ze. De pispotjes blieft de vlinder niet. Nee, ze strijkt liever neer op de paarse bloemen van de distels.
Dan laat Erpel van zich horen. 'Wrefff wrefff,' zit de deugniet achter een konijn aan. Ik lach, roep hem bij me en speel even met 'm. En dan struinen we weer samen verder.

Wat later, in 't moeras, zijn - anders dan op wei en akkers - de lange grassen, de bloemen en het riet zeiknat. Grote waterdroppen hangen op de bladeren van riet en biezen. Maar de vlinders en de bijen, ze dwarrelen vrolijk boven de nattigheid, alsof deze koude zomerdag een dag vol tropenhitte is.

Op weg naar huis komen we langs een in 2002 omgewaaide berk. Die berk ligt al twee-en-een-half jaar horizontaal. Hij maakte ook dit voorjaar weer blad, maar  minder blad dan vorig jaar en 't jaar daarvoor. De kluit waaraan hij vast zit, de aarde waar hij in wortelt, die kluit wordt alsmaar dunner. Regen en wind en zon krijgen steeds meer vat op de aardkluit. De berk zal nu spoedig sterven, omdat zijn wortels verdrogen en het zand van de kluit afkalft en wegwaait. Hij kan geen water en mineralen meer aan. Langzaam zal hij sterven, verdorsten, uitdrogen, vergaan.

Bolsterturf, vrijdag 8 juli 2005

108
Nevel over het moeras

Half vijf in de morgen
Dertien graden celsius. Geen wind. Egaal bewolkte lucht. Mooi weer voor reewild kijken, denk ik. Vlug vijf boterhammen met honing en een glas melk naar binnen gewerkt en dan met Erpel de auto in. Als we aanrijden zie ik het meteen: ochtendnevel, mist. Al in 't dorp hangen witte flarden over tennisveld en kinder- en hondenweitjes. 'Toch maar doorrijden,' zeg ik tegen Erpel.
'Wrefff...!'
Een grijs konijn zit op de weg. Ik zie het pas als ik 't passeer. 'Stom konijn,' zeg ik tegen Erpel, 'gelukkig zat het op de rechterrijbaan.'
'Wrefff...!'

Vijf uur
De zwarte schapen op de onlandwei zijn grote, grauwe nevelspoken. Een kwartier, resp. half uur later liggen elzen- en wilgenweitjes reewildleeg in de koude zomermorgen. Donkergroener sporen door het groen verraden waar Erpel de weitjes in of uit rende.

Zes uur
Plots slaat Erpel aan. Hij blaft tegen grote schimmen in een wei. 'Kop dicht! 't Zijn maar koeien, sufferd.! Zo jaag je alle reeën weg.!'
'Piewww...'

Vijf over zes
'Bö bö bwööö bö bö böh bö bö böh,' gaat een reebok tekeer in de moerasrand.
'Kijk, dat bedoel ik nou, Eppie, als je zo lelijk doet tegen koeien, maak je de reeën onrustig en attent.'
'Pieww..'
'Nou ja, geeft niet. Jij kan het ook niet helpen dat 't zo klote mistig is.'
'Wrefff...!'

Half zeven
We komen langs aanplant van groene en blauwe sparren. In een paar sparrentoppen zitten vogels. Zo te zien vinken. Ze vliegen op als Erpel of ik dicht de sparren naderen. Dan maar een paar 'schoten' van ver.

Zeven uur
'Zullen we het maar opgeven, Ep? 't Bijft gewoon te mistig en ik heb natte voeten.'
'Piewww..!'
'Nee, we gaan naar huis. Fijn nog even slapen. En jij krijgt straks een lekker knauwbot.'
'Wrefff...'
'Sjonge zeg, hoef je niet tegen die varen aan te pissen!'
'Wraff..!'

Bolsterturf, zaterdag 9 juli 2005

109
Van een dom eekhoorntje en meer

We lopen de bossen in. Het is een mooie, winderige zomerdag. De vogels hebben er zin in. Twee vinken slaan. Over hun sieskewieten heen tiereliert fel en schel een roodborst. Ook Erpel is goed gemutst, die slalomt op z'n lange pootjes door het gele bosgras en wreft al vlug achter een konijntje aan, wat dicht onderhout in. De laatste jaren waren er heel weinig wilde konijnen. Dit jaar zijn er veel meer, rieselen en riegelen ze weer volop boven zandkoppen en in ruigte.

Als we langs een wei komen, zie ik twee roodbruine, zwartgepunte oren tussen witte klaver. Helaas! Hazenman of -vrouw wacht niet tot ik de camera schietklaar heb. Met vier, vijf grote sprongen vlucht de haas de bosrand in.
Erpel zag de langoor niet. Die had het te druk met het van de wei jagen van een paar zwarte kraaien. Ik wijs hem de plek waar de haas in het bos verdween. Ep - we noemen hem Erpel, Erp, Erpie, Ep, Eppie, Foks of Foksie, al naar 't uitkomt - wordt meteen enthousiast. Hij rakt tegen wind in meteen de wei op en wijst feilloos de plek aan waar de haas zat. Maar dan gaat hij in de fout, volgt hij het hazenspoor tegen wind in, de verkeerde kant op. Ik roep hem terug, lijn hem aan en zet hem weer op 't spoor. En ja, na twee meter krijgt hij het door en verdwijnt met z'n neus op het hazenspoor het bos in.
'Roep hem terug!'
'Huh?'
'Misschien is het een moer en zitten er jongen in.'
'Oké. Erpulllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll...'
Paar seconden duurt het. Dan is Erpel terug.

Honderd meter verder zien we iets bruins door de wei scharrelen.
'Hee, een egeltje! Wat lief!'
'Erp, kijk eens, een egel, e-gel, e-gel, e-gel, eee-gul.'
Erpel snuft voorzichtig aan de egel. En hij doet net of hij het met een voorpootje wil kietelen. Hij komt er niet aan.
'Hij heeft er geen belangstelling voor.'
'Heeft zeker z'n neus al eens gestoken. Hahaha..'
'Wat ben jij gemeen!'
'Welnee. Kijk, Ep rakt al weer over de wei.'
'Zullen we doorlopen? Maak je een foto als i weer verder wandelt. Oké?'
'Ja, oké.'

'Kom, duiken we hier het bos in.'
We zijn nog maar een kleine honderd meter een smal bosweggetje ingelopen, als een rode reebok op een meter of tien ons pad kruist. We zien hem naar eventjes, maar lang genoeg om het geweitje te zien.
'Ai, die ging hard!' zeg jij.
Voor ik kan antwoorden rakt Ep voor ons langs, achter de bok aan.
'Ik laat hem maar. Het ree is een bok en hij wil 'm niet vangen. Alleen maar er achter aan jakkeren.'
En dan stuift de bok weer voor ons langs over 't pad. En nu duurt het langer voordat Erpel ook weer, in 't spoor van de bok, voor ons langs rakt.'
'Roep 'm nou maar terug.'
'Erpulllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll...'
'Zag je dat?'
'Wat?'
'Die reebok weet hier feilloos de weg. Hij stoof beide keren over een wildwissel. Daarom ging hij zo hard. Kijk, hier heb je ook zo'n wissel. Zie je het paadje door het hout?'
'Ja, maar waar is Ep?'
'Erpulllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll...'
...

Met Erpel aan de lijn - hij maakt er een potje van, want hier in dit stuk zowat mensenleeg mooi Nederland zit gewoon te veel wild - wandelen we naar het ondiep eilandjeven.
'Kijk, er zitten ganzen en eenden op het ven.'
'Ja, het zijn weer van die vreemde, bruinwitte ganzen.'
'Ja, net exoten. Zo waan je je hier in de tropen.'
'Haha, wat kan jij dichten zeg! maar niks exoten, want daar staat een blauwe reiger.'
'Ja, de kikkers worden hier niet oud.'

 'Kom Bolsterturf, rusten we ff uit op dat bankje.'
'Ik ben nog niet moe.'
'Je hoeft ook niet moe te zijn om te rusten. Zitten jij!'
'Ow... Ik hoor een boomvalk.'
'Weet je zeker dat 't geen zwarte specht is?'
'Het is een boomvalk. 't Geluid van zwarte spechten is hoger en meer een lentegeluid.'
'Ja, nu zomert het. Kijk, een paartje buizerds.'
'Mooi hè, dat glijden en zweven op de thermiek.'
'Ja... Ik zie Erpie niet meer...'
'Erpulllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll...'

Als Erpel 'n paar tellen later terug is en we op het bankje zitten en zuurtjes snoepen en kijken naar eenden, ganzen, witte kwikstaartjes, blauwe reiger en de rimpelingen van het water, vliegt een houtduif in een grove den.
'Die duif gluurt naar ons.'
'Ja. Zal zo wel weer wegvliegen.'
'Kijk, hij scheit.'
'Getver, je zal er net onder zitten.'
Maar dan begint de blauwe te koeren. Koert hij voor ons 'roe-kroè koe-koe roegroè-gr-gr roe-kroè koe-koe.'
' Hij koert  voor jou.'
'Net zo goed voor jou. Waar is Erpel?'
'Erpulllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll...'
'Je hebt de doffer weggejaagd met je gebrul.'
'Foei Ep, waar zat je weer?.. Sorry, het spijt me.'
'Was net zo mooi... Dat koeren...'
'Hoe was het gisteravond met L.?'
'Heel goed. Ze ... ...
...
Op weg terug naar de caravan jaagt Erpel een eekhoorntje in een boom. Het is nog een jonkie. Het schiet een te dunne boom in. Het loopt zich vast naar boven toe. Andere bomen zijn vlakbij, maar te ver voor 't kleine ding om naar toe te springen. Het beestje hangt te hangen aan een dunne twijg. Het gluurt naar ons. Het is bang, want weet niet dat Erpel thuis tussen kater en poes in slaapt, dat hij geen eekhoorn eet, en ook geen egel, haas en konijn, dat hij nog geen muisje bijt, zelfs niet meer snoept van het kattenvoer.

'Zo heb je wel genoeg foto's... Toch?'
'Ja, wat is het mooi.'
'Zo'n kans krijg je zelden. Misschien de eerste tien jaar nooit meer.'
'Je ziet ze niet veel meer.'
'Nee, eekhoorns zijn gewoon zeldzaam geworden.'
'Het is een mannetje. Ik zie z'n balletjes.'
'Ow... Ik zie niks.'
'Kijk maar door de zoeker.?'
'Nee, we laten hem nù met rust.'
'Oké... Weet je waar ik zin in heb.'
'Ik weet het niet. In koffie?'
...

Bolsterturf, zondag 10 juli 2005

110
Vermoorde kleine of grote bonte specht

Op sandalen struin ik door dor moeras,
twee lange, hete uren aan een stuk;
behalve zwarte kraaien, kleur'ge gaaien en kleinvogelgrut
geen wild dier te zien dat leeft van vlees, bloemen of gras.

't Zomerwild rust in bos en ander hoog gewas
en ook de rovers rusten, houden snavel, bek of mond,
maar een melkkoe loeit - onrustig in vroege avond:
ze heeft een dikke uier, wil gemolken, is niet in haar sas.

Geen vos gespot, geen bunzing, wezel of verwilderde kat
en de lucht is leeg van gevleugeld roofgebroed,
toch werd een kleine of grote bonte specht vermoord.

De blauwe wittespikkelveren liggen op het mossig pad,
maar noch van het kadavertje - geen bot, geen bloed -
noch van de moordenaar een spoor.

Bolsterturf, maandag 11 juli 2005

111
Rode vos, rood ree, blauwe reiger, grijs en zwart konijn

Zes uur in de julimorgen. Een puur Nederlandse zomermorgen. Een koel, frisdroog windje waait in m'n gezicht. De lucht is egaal grijs zwaar bewolkt.
Ik ben met Ep en fiets tussen maïs en bos op weg naar het droog moeras. Ep draaft op z'n gemakje voor me uit. Hij geeft het tempo aan. Dat vindt hij fijn. Ik fiets in tweede versnelling met hem mee; zit wat te dromen op het zadel, de handen losjes aan het stuur. Voor me zit een blauwe reiger boven op een berkenboom; scherp het slanke silhouet tegen de vroege morgenhemel. Ik stap af, zwaai naar de grote vogel. Die wil niet wegflappen, dus haal ik de camera uit de draagtas uit de fietstas en maak een foto.

Ik fiets verder. De camera zit weer in de draagtas in de fietstas. Ep draaft een meter of tien voor me uit. Waar maïs ophoudt en pas gemaaid kuilgrasland begint, trekt Ep een felle sprint, het voetbalveld kale, groene veld over. En opeens zie ik de rode vos, die richting maïs rent. Drie..., vier..., vijf grote sprongen maar, dan verdwijnt de rode vrijbuiter in de maïs.
Ik roep Ep terug, want grote rekelvossen en wijfjesvossen met jongen zijn linke soep voor een nette, welopgevoede fox. (Erpel is van het slag lief hondje dat speelt met katten en elke nacht slaapt in een mensenbed .) Ep baalt zichtbaar en ik nog meer.
Als ik verder fiets zit alleen de draagtas in de fietstas, hangt de camera aan de draagriem op m'n rug.

Om even na half zeven zie ik een ree tussen maïs en bosrand. Het is flink ver weg, maar heeft me gezien. Misschien ook gehoord en geroken, want m'n fiets rammelt en geur van mens en hond waait vanmorgen naar haar toe. Het zekert naar me. Ik kijk terug. Dan hurk ik en gebied 'Fox blijfff...! Afff...' Met knipklare camera kom ik langzaam overeind. En dan zie ik door de zoeker dat 'het' een zij, een oude rikke is en dat ze een kalfje heeft. Ze geeft me één kans. Als ik een tweede keer wil knippen, springt ze af. Het kalfje volgt haar onmiddellijk, de bosrand in.

Om half acht zet ik de fiets tegen een eik en loop met Ep aangelijnd - ik acht de kans te groot dat hij in dichte dekking een jong konijntje bezeert - een perceel jonge sparren in. Het riegelt er van de konijnen. Ook zwarte.
Ik stel me verdekt op achter wat fijnsparretjes, aan de rand van wei. Dan stuur ik Ep de wei in. Ik wijs hem vooruit: 'Ep..! Let op..! Vóóruit..!' Hij rent vooruit. 'Ep..! Zittt..!'  Hij gaat zitten. En dan geef ik hem vrij en wijs met handen en armen naar links en rechts. Hij begrijpt me, en hij luistert, hij gaat zigzaggen over de wei. Niet feilloos, maar dat hoeft ook (nog) niet. Hij is pas twee jaar en drie maanden.
Wanneer Ep achter een groot konijn aanzit, zet ik er andere die van de wei afvluchten en even aarzelen, even stil zitten als ze me zien staan op de foto.

Bolsterturf, dinsdag 12 juli 2005

112
Phallus

De reebronst kan begonnen zijn. Daarom tussen werken, slapen en vergaderen door even naar het moeras. Van half juli tot half augustus zie je midden op de dag vaak reeën. Dan kan een bok in grote O's en 8en achter een geit aan jakkeren. Waar we stinkzwam ruiken - een sterke weeïg zwamselige geur, kwamselig ook, als van bedorven honing - lopen Erpel en ik over een puinpad het moeras in. Ep ziet hem het eerst, loopt op hem toe, maar blijft dan staan, draait zich om, trekt zich terug. In een wolk van vliegen zet ik Phallus op de foto.

Bolsterturf, woensdag 13 juli 2005

113
Vroege reebronst en grauwe zomerganzen

Ik kom uit De Lange Bleek te voorschijn en sta voor een smalle strook rog. Die rogge werd dit voorjaar door Brabantse landschapswerkers gezaaid. Eerst ploegden ze een lang en smal stuk wei om, vervolgens plantten ze in kaarsrechte rijen boompjes op de strook. Daarna pas werd de rog gezaaid, die nu met z'n gele aren op lange halmen de boompjes overwoekert. Over het graan heen zie ik in kaalgevreten wei een paar roodbonte koeien tussen honderden grauwe ganzen. Voorbij koeien en ganzen kijk ik tegen 't groen en blauw van bosrand aan. Achter die rand weet ik de grote drukke heide, dat domein van huifkarrenwolfsvengasten, fietsers, wandelaars, aangelijnde honden en sbb bekeurkneus Jap.
De ondergaande zon koestert mijn linkerwang als ik kijk naar koeien, ganzen, kraaienpaar, eenden, buizerdpaar, duiven, zwaluwtjes, boomvalk, auto's en fietsers. Ik ben tevree met wat ik zie, maar erger me een beetje aan de herrie van het snelverkeer dat voorbijraast over provinciale weg tussen wei en heiboszoom.
'Wrefff?' vraagt m'n hondje.
'Jaja, rustig aan, Foxie... De reeën wachten heus wel op ons.'

'Volg Ep! Volg!' Met Foxie op m'n hielen loop ik over het door grassen overwoekerd paadje tussen bos en roggestrook. Waar het koren ophoudt, zie ik in bloeiend weigras twee reeën. Ze laveien op hun gemakje, maar ik durf ze niet besluipen: te veel brandnetels en dorre takken. Toch krijg ik er eentje scherp roodbruin op wit-geel-groen, achter paaltje en voor donk're bosrand.

'Sssttt Ep...! We trekken ons terug...'
'Pfttt...'
Na een paar honderd meter stille terugtocht, zie ik m'n derde ree van de avond. Het staat in de oever van het ondiep eilandjeven. Het is ver weg, te ver. Net als ik besluit een omtrekkende beweging te gaan maken, böht een reebok achter me in dekking van fijnsparretjes. 'Sssttt Ep! Blijfff! Afff..!' Ep gehoorzaamt, maar het reetje in de venoever negeert de waarschuwing van de bok niet. Het springt af.

Half uur later en paar kilometer verder jakkeren er opeens twee reeën door het bos. Ze zitten achter mekaar aan. Hij achter haar. Bok achter geit. Ze hebben heel geen erg in de man in groene broek en groen hemd. Ook niet in 't klein, bont hondje. Ze zien alleen mekaar en jagen in wijde bochten door het hout en over de bosweg. Soms komen ze heel dichtbij, hoor ik ze adem halen, een zwaar en diep en haastig ademen. Foxie krijgt er de kriebels van. Ik sis: 'Zittt Ep! Zittt...!!' Opeens komt de geit over 't pad recht op ons af gestormd, de bok er vlak achter. En dan kan Erpel het niet meer houden: 'Wef wef wef wef wef,' jakkert i achter het bronstig reewild aan. Geit en bok versnellen zichtbaar. Zij gaat rechts, hij links. Ep gaat achter bokmans aan. Ik brul hem terug: 'Erpulllllllllllllllllllllll, hierrrrrrrrrrrrrrrrr...!'
Eén minuut later heb ik Ep bij z'n nekvel en spreek ik hem toe: 'Potverdorie nog an toe, dat kan je niet maken, man! Nu krijg je op je donder!' Dan laat ik hem los en bulderlach in de stille avond. 'Kom op, gaan we zwemmen... Wie 't eerst in 't water is.' 'Wrefff wrefff wrefffff wefffff...' Samen rennen we naar een klein ven zo'n honderd meter verder langs het pad. Ep wint, hij zwemt al als ik m'n kleren nog aan heb.

Bolsterturf, donderdag 14 juli 2005

114
Heidevaria

's morgens 06.03 - 10.10 uur
Erpel en ik beginnen met grasduinen op gevaarlijk Japterrein. Ik parkeer de pinda op de parkeerplaats bij Japs grote drukke heide, maar zo vroeg in de morgen - drie minuten voor zes - is het er nog stil. De pinda staat helemaal alleen auto te wezen.
'Da's geen ramp, Ep... Jap en het tweebenig gespuis liggen nog te pitten.'
Ik gluur door de 7 x 50 naar alle kanten de heide over en zoek daarna naar verse autobandensporen: de hei lijkt mensenleeg en de pindasporen zijn de enige duidelijke autosporen.
'Kom, lopen we naar de hei.'
Na een paar mins ligt de hei voor ons.
'Kom Ep. Ga 'ns kijken of hier nog wat konijnen zitten.'
'Wrefff.'
'Ik stuur je vooruit de hei op... Vooruit!! Toe maar!. Vrij!!' wijs ik m'n hondje vooruit.
Zodra Erpel de hei in stuift, zie ik konijnen wegrennen. Ep heeft er dan ook eentje gespot. Het konijn dat hij in 't vizier heeft, maakt nog even een mannetje en stuift dan een holletje in. Ik laat Ep een poosje graven naar 't konijn en zoek met de kijker nogmaals de heide af. Niks te zien. Toch vertrouw ik op deze hei de stilte niet. Het terrein is te open en ik kijk liever naar wild dan dat ik uitkijk naar Jap.
'Kom op, Ep. Hier hebben we straks misschien Jap, maar geen dekking. We gaan naar de andere kant, naar 't Brabants Landschap.'
'Wef.'

Tien mins later bewonder ik aan de rand van een ondiep ven een nogal wit uitgevallen blauwe reiger. Doodstil staat de grote vogel, maar door de kijker zie 'k nergens een kikker. En muizen en mollen zag ik nog nooit op de plek waar de te witte blauwe slokop staat.
Op wie kan die nou wachten? vraag ik me af. 'Weet jij het, Ep?'
Ep geeft geen antwoord. Hij is net bezig met inspectie van een brede, dorre, dooie takkenbos.

Op het volgende ven, tien mins verder, drijven canadese ganzen. Hun koppen wijzen allemaal naar links. Dat verandert als Ep het water in rent. Als bij toverslag draaien alle ganzen honderdtachtig graden, en dan kijken ze dus naar rechts.

Ik roep Erpel terug uit 't water en ga achter een stapel in blokken gezaagde berkenstammen zitten. Ik laat de hond even rondrennen en dan mag hij naast me gaan zitten.
De canadezen die helemaal geen canadezen zijn, worden al gauw weer rustig. Ze roepen wat tegen mekaar. Soms komen er een paar aangevlogen, dan weer vertrekken er een paar.
Wanneer ik te voorschijn kom van achter de berkenhoop, verandert hun gedrag niet. Ze doen net of ik er helemaal niet ben. Dat wordt anders zodra ze Erpel zien.
'Zie je nou wel, Ep, jou moeten ze nergens.'
Ep kijkt me aan alsof hij zeggen wil: Zeur nou toch 'ns niet zo allemachtig!

Zomaar ineens valt me op, dat de dopheibloemetjes al bruin beginnen te worden. En dan zie ik hoe de wat paarsere struikhei al volop bloeit.
'Rose verdort tot bruin. Nu is 't de tijd voor paars. De tijd gaat snel, Ep. We zijn zo oud.'
'Pft pft.'

Ook de berken beginnen al wat geel blad te krijgen. En bijna alle gele bloemetjes langs het pad zijn nu witte pluisbolletjes geworden.
En dan zie ik ander wit: zwammetjes op beschadigde bast van een grote, zo te zien nog gezonde eik. Erpel pist er maar 'ns tegenaan.

'Kijk Ep, de grassen hebben allerhande tinten groen. En kijk, de zonnedauw bloeit volop. Die plukten we vroeger in Drente. Emmers vol! Waar we dan, als ze niet te plat of te beschadigd waren,  in 't kruidenierswinkeltje van de kommerhoek een paar stuivers en wat snoep voor kregen. Nou kan je niks meer krijgen voor een stuiver.'
'Pft pft pft'

Opeens zie ik wat bruinigs schemeren door grove dennengroen. 'Affffff Ep. Afffffff... Een ree!!' Erpel valt als een blok en kijkt me gespannen aan, maar als ik de kijker aan de ogen zet, blijkt het ree een bankje te zijn. Een mooi, nieuw, bruingeel bankje.
'Sorry, beste jongen, het is een klote bankje, maar wel een fijn om op te zitten, lijkt me. Kom, gaan we zonnebaden.'

Ik zit anderhalf uur op het bankje, terwijl Erpel in de buurt rondsnuffelt en daarna een tijdje slaapt. Als hij wakker wordt, begroet ik hem met: 'Jammer dat ik geen kussen heb.'
'Gaaaaap... Pft.'

Ik schiet op de terugweg naar de auto nog een meesje. En bijna bij de parkeerplaats, mag Erpel poseren bij een markante door kinderen gegraveerde spleetoogkop.

114a
Zomerhazen, rode reebok en roder roodborstje

 's avonds 17.45 - 22.15 uur
Het is maar een kwartiertje rijden van huis naar de parkeerplaats bij de verboden vennen.  Erpel en ik lopen vanaf de grote parking de zomeravond tegemoet. Na anderhalf uur verlaten we door boswerkers toegetakelde gemeentebossen en slaan een zandpad in. Links en rechts vette maïs. Ik kijk naar het pad en zie vossen- en hazenvoeten in het rulle zand. Ep heeft ook belangstelling voor deze voeten. Zijn neus gaat naar de grond en hij begint te speuren. Dan wil hij naar rechts de maïs in. 'Nee, Ep..! Kan niet..! Kom, ik lijn je ff aan.. Volg..!'
Even later houdt aan mijn rechterhand de maïs op en komen we bij een akker met laag groen gewas. (Ik ben geen boer en weet niet de naam van dit gewas. Toen ik jongen was en vaak de boeren in de buurt meehielp, verbouwden die dit groen nooit.) Naar drie zijden ligt het gewas tussen hoge maïs, naar 't noorden toe is bos.
Als ik aandachtig over de akker kijk, zie ik iets bruins bewegen tussen 't groen. Ik klap in mijn handen en dan zie ik een paar lange zwartgepunte oren omhoog gaan.
'Kom op, Ep. We gaan dat haas verrassen. Volggg..!' Ik loop, met Ep aangelijnd, de akker op. Dan leg ik hem af tussen het haas (omdat ik niet weet of het een moer of rammelaar is, schrijf ik hier HET haas) en het voor het haas dichtstbijzijnde maïsperceel: 'Afff Ep..! Afff..! Afff en blijfff..!!' Vervolgens loop ik met een grote boog om het zich drukkend haas heen, tot het zich precies tussen mij en Ep bevindt. Langzaam nonchalant loop ik richting haas. Dan schiet opeens een ander haas voor mijn voeten weg. Het rent richting bos. En als ik dan wat rondkijk, zie ik nog twee hazen. Ik maak foto's van ze. Ep blijft gelukkig braaf liggen.

Even ben ik het haas tussen Ep en mij kwijt, want alles is eender egaal groen op de akker, maar dan loop ik weer richting Ep. Je kan het zo niet missen, zeg ik tegen mezelf. En ineens spot ik het haas. 't Ligt plat in 't groen. Bijna onzichtbaar, maar zijn bruine oog verraadt het. 'Piep,' zegt de camera. Nog dichter nader ik het haas. 'Piep,' zegt de camera. Nog dichter... 'Piep,' zegt de camera.
'Stop Turf, zo is 't mooi geweest,' zeg ik dan tegen mezelf en draai af naar links en loop met een grote boog, het is weer eens een avond van grote bogen, om 't haas heen terug naar Ep. 'Braafffffffff... Braafffffffff Eppie... Grote jongen ben je. Kom maar..., mag je zo ff jakkeren. En daarna gaan we reeën kijken.'

Een kwartiertje later zie ik tussen bos en dorp drie hazen spelen in een wei, zo'n honderdvijftig meter uit bosrand. Eén van die drie is opvallend rood. Ik stuur Ep vooruit de wei in. Als ik zie dat hij de hazen ziet, schreeuw ik hem vrij: 'Vrij Ep! Vooruit! Zoekkkkkkkk...'
'Wef wef wef wef wef', blaft en rakt Ep de hazen allemaal de maïs in.
Als hij na een paar mins weer terug is, zeg ik tegen 'm: 'Zo Ep, braaffff... Goed werk! Ja, dat deed je heel goed, want die hazen moeten wel in conditie blijven, toch? Maar misschien was die in dat groen gewas wat ik niet ken wel zwanger of had ze jonkies.'
'Pfffttt...', antwoordt Ep.

Wanneer Erpel en ik druk doende zijn met speuren naar reeën, slaat in bosrand een paartje roodborsten alarm. Om mij maken de vogeltjes zich niet druk, maar van Erpel moeten ze echt niks hebben. Ze achtervolgen hem en schelden hem uit. Erpel negeert de vogeltjes. Hij heeft het te druk met sniffen en snuffen langs het pad.
'Ep lijkt niet op een kat, suffies! En hij heeft echt geen trek in een hap veren,' zeg ik tegen de roodborstjes, maar ze trekken zich niets aan van mijn commentaar en blijven Ep uitschelden tot we honderd meter van hun jonkies weg zijn.

Als we bij het weitje in 't verlengde van de smalle strook rogge komen, geeft Ep aan dat hij wild ruikt. Ik lijn hem aan en fluister: 'Ssttt Ep! Mond houden nu..!'
'Pfffttt...'
We sluipen naar een dikke eik. Voorzichtig gluur ik van achter de dikke boom de wei in. En dan zie ik 'm, oude reebok met grijze kop. Mag hij niet meedoen aan het achter wijffies jakkeren? vraag ik me af als ik hem op de foto zet.
Volkomen onverwacht komen vanuit het noordwesten vijf reigers aangeschreeuwd over 't bos. Ik vergeet de bok en wil de reigers knippen, maar krijg ze niet vlug genoeg in beeld. 'Böh böh böh böööwh,' lawaait de bok de dekking in. 'Hij zag me, Ep. Wat ben ik toch stom! Nu zijn alle reeën weg. We gaan verder.'
'Wrefff.'

Aangekomen bij het ven rent Erpel meteen het water in. Hij zwemt even en komt dan aan met een stok. Ik gooi de stok in 't water. Hij apporteert hem keurig. En dan spelen we met de stok. Kijken wie het sterkst is. De fox rukt en trekt en trekt... en natuurlijk wint hij. Trots daagt hij me uit om hem de stok af te pakken. Lukt me niet. Ach, in alles is hij vlugger dan ik. Ik krijg hem niet gevangen.

Na een klein half uurtje spelen met Erpel, het is dan tegen tienen, krijg ik opeens ontiegelijk zin in zwemmen, schop ik m'n sandalen uit, ruk de kleren van het lijf, smijt alles op de grond. 'Ep, bewaak!' Met ferme tegenzin gehoorzaamt Erpel. Ik ren het water in en zwem naar 't midden van het ven. Daar roep ik hem bij me. Zo snel hij kan zwemt hij op me toe, klimt op mijn schouder als ik watertrap. We spelen even. Ik duik onder en zwem van hem weg. Als ik boven kom, zie ik 'm rondkijken. In no time is hij telkens weer bij me. Hij zwemt als een waterrat.
'Nu ophouden, Eppie! Baasje wil even drijven.'
'Pffttt..'
Ik draai me op m'n rug en als ik drijf op het drie meter diepe water, zie ik de avondlucht zonder sterren maar met een halve, beetje rode maan. Ep zwemt rondjes om me heen.
Zo drijvend in het ven rust ik, geniet ik van de avond, van de schemer en van m'n hondje. En zo liggend op het stille water moet ik denken aan het verleden, aan hen die waren, aan mijn rottweilers en bouviers, aan een paar mensen die ik kende... Ik zweef weg in het verleden..., maar dan herpak ik me, gooi me om en duik onder: in water voel je je tranen niet.

Bolsterturf, vrijdag 15 juli 2005

115
Een vluchtend dier

Eksters rumoerden op de camping. En we zagen daar heel veel wilde konijnen op de paden en in de tuinen, plus één bonte specht die tikte op 'onze' berkenboom. Tijdens boswandeling zagen we van heel nabij een buizerd, een sperwer en twee bonte spechten. Erpel stootte tijdens het wandelen 'per ongeluk' een reegeit op, waar hij nièt achteraan mocht jagen. En in 't smalle perceel rog op grens van bos en wei, zat of lag een haas of vos. Jij en ik liepen over 't paadje langs dat graan, toen we opeens het koren hoorden ruisen en heftig zagen bewegen: een vluchtend dier. We houden het op haas, maar twijfelen: Erpel, die het een paar honderd meter najoeg, kan niet praten en wij zagen het ongeïdentificeerde dier dus niet. Helaas was er geen tijd voor nader onderzoek.

Bolsterturf, zaterdag 16 juli 2005

116
Zondagmiddagwandeling

Ik ben naar de hei, met vrouw en hond.
Zij vertelt, terwijl 't hondje dolt.
Ik loop achter haar, kijk naar haar kont.

Ach, waarom moeten mannen altijd luisteren?

Bolsterturf, zondag 17 juli 2005

117
Gemiste kansen

Erpel en ik lopen het moeras in. Langs het pad ligt een akker prei waarover mensen kruipen. Die mensen zijn duidelijk geen Nederlanders. Ze werken hard. Op hun knieën gaan ze over het harde, droge land en trekken - ik denk: voor een habbekrats - onkruid van tussen rijen prei. Soms roepen ze naar elkaar, in een taal die ik niet versta. Zelfs als ze mekaar aanschreeuwen werken ze door. Naar 't schijnt zien zij mij niet.

Denkend aan Polen en reeën lijn ik Erpel aan en loop tien mins door. En dan is er een jonge rikke, vijf meter voor me, in het groen langs 't pad. Ze snoept van wilgenblad. Ze heeft heel geen erg in hond en man, maar als de camera piept - 't ding stond uit - weft Ep en rukt hij aan de lijn.
Eén ogenblik kijk ik in twee reebruine ogen, dan springt het smalree af.

Ik weet het. Ik let te vaak niet op. Dan ben ik in gedachten waar ik niet zou moeten zijn.

Terug 't moeraspad af, kijk ik bijna terug bij de pinda nog 'ns goed naar de Polen. (Ik neem aan dat het mensen van die nationaliteit betreft.) Ze kijken niet om of op. Ze kruipen en ze werken, ze zien niks dan aarde, prei en weg te ritsen groen. Eentje werkt wat afzijdig, die is, denk ik, graag alleen. Een ander wiedt gebukt, heeft, denk ik ook, zere knieën. Deze mensen fascineren me, op een vreemde, niet te verwoorden wijze.

Dan stijgt een blauwe schreeuw de moddersloot uit waar Ep in springt. Even denk ik aan een Pool, maar zie dan dat het maar een reiger is, te ver al voor een foto.

* * *

Toen de reiger verschoot en schreeuwde, keek ik naar de Polen. Niet één van hen keek naar mij.

Bolsterturf, maandag 18 juli 2005

118
Timberjack

Om twee over vijf parkeer ik de pinda op de grote parkeerplaats, even voor het bord Allemanspad. Via deze lente en zomer vernield gemeentebos loop ik haastig naar de bleke bossen. Uitzicht op vernield bos doet me pijn.
Het is bewolkt, maar helemaal niet koud. Beetje zon zo nu en dan. Gauw genoeg duiken we bij de bleke bossen het paadje tussen bos en rog in. Veel is er niet waar te nemen. Wat konijntjes rennen het graan in. 'Nee Ep, mag niet. Volgen nu!' Voorbij de rog zit in wei een krooi ganzen tussen wat roodbont vee. Van over de bossen komen meer ganzen aangegakt. Het groepje op de wei wordt langzaam groter.

Bijna aan het eind van de roggestrook begint Ep te dansen op z'n achterpootjes. Hij probeert om over de rog heen te gluren. Ik lijn hem aan, want kan nu geen gerak en gekef gebruiken. En dan begint de rog te golven. 'Ep afff!' Ik maak een foto, maar helaas, op de foto zie je het golven niet. Ik hou de camera in de aanslag, ik wil een ree of vos 'schieten'. Nogmaals helaas. Een dikke honderd meter verder verlaat een rennend ree de rog aan weikant.

Ik prijs Erpel, omdat hij zich beheerste en keurig af bleef liggen. Ik aai hem over z'n koppie, zoek naar teken, dol even wat met hem. We spelen een spelletje pak me dan zonder herrie maken, een heel fijn spelletje, want hij begrijpt inmiddels wat ik met 'Ssstttt' bedoel.

Dan lopen we verder, richting ondiep eilandjeven. Als we een hoek omgaan, rennen twee vossen en een ree van een grove dennenkaalslag weg. 'Afff Ep! Afffffffffff!' Ik richt de camera op de vossen. Mis. Ik schiet alleen wat bomen. De vossen lopen harder dan ik dacht. Zelfs hun staarten staan niet in het venstertje quick view. En dan begint het ree me uit te schelden: bö bö bö... bö... bö... Ik tuur de schemerdekking in, zie z'n koppie. Ik knip en... dan zie ik niet een ree wegrennen maar nog een vos. Bö... bö... bö... scheldt weer de bok, maar nu een heel stuk verderop.
Ik wacht een minuut en dan mag Ep vrij. Ik wijs hem richting plek waar de derde vos naar me stond te kijken. Even later hoor ik wef wef wef wef. Ik lach. Van Eps gekef word ik altijd blij. Ik fluit twee keer en dan is m'n vriend terug.

Na drie uur struinen, lopen we terug naar de pinda. Opeens hoor ik verdachte geluiden. Ep hoort ze ook, hij begint te grommen. En ja hoor, iemand met een groene supertank is bezig het bos om te zagen. De tank - Timberjack (deze naam staat in grote witte letters op de tank) - grijpt de bomen, zaagt de stammen door, ramt er de takken af en laat vervolgens alles domweg vallen. En dat in begin zomer! Het onding pakt àlle met een rode stift gemerkte bomen en vernield ze. Alle gemerkte bomen, ook bomen met vogelnestjes, met eieren, met kwabben gaan tegen de vlakte! Ja, het smijt alle gemerkte bomen, en dat zijn er veel, tegen de grond, boven op jonge haasjes en ander pril leven! Ook walst het struiken en bloemen en kruiden plat! Wee konijntjes, muizen en kikkers die niet vlug genoeg uit de voeten kunnen komen! Alles en iedereen wordt geplet!
Timberjack gaat tekeer als een tank in oorlogstijd. Hij ronkt en ramt en snijdt en schrobt en schilt en plet en walst en dreunt. Een kraken van takken, het dof gebonk van ijzer tegen hout en de plof van stammen op bosbodem. Ik word er droevig van, maar het is niet anders, het moet zo zijn: waar de ene mens probeert te genieten van de natuur, scheurt een ander flora en fauna aan flarden.

De bestuurder van Timberjack groet me. Ik groet terug. Wat kan ik anders? Zo is het leven. Hij is maar een knecht. Politici en ambtenaren laten dit gebeuren. Het is niet de boswerker, nee, het zijn de magistraten ten gemeentehuize die verantwoordelijk zijn voor dit boosaardig, onverantwoord en onethisch bomen omdoen.
Ik loop naar het Allemansbord en lees de teksten erop aandachtig. Ach, denk ik dan, 't is toch wat! Hier betaalt de Europese Unie voor het in lente en zomer naar de kloten helpen van een Brabants bos.

Ik verwonderde me over het aantal hazen, vossen en reeën in de bleke bossen. Geen wonder dat alle volwassen reeën, vossen en hazen op een kluitje zitten in deze al vorig jaar door Timberjack vernielde bleke bossen, weet ik nu. Ze kunnen nergens anders heen!
En ik weet ook, dat de natuur zich zal herstellen, langzaam zal herstellen. Wat ik niet begrijp is alleen maar dit: waarom moet het zo? Waarom in lente en zomer bomen omdoen? Waarom zoveel bomen kappen? Waarom kan het allemaal niet wat dier- en plantvriendelijker? Waarom moeten vernielde bossen klantvriendelijk, bezoekersvriendelijk zijn? En waarom mogen de bosbezoekers waar het Allemansbord op doelt, de wandelaars, de fietsers en de mensen in rolstoelen, alleen maar genieten van vernielde bossen?

Bolsterturf, dinsdag 19 juli 2005

119
Zomerwestenwind door riet en kattenstaarten

Tussen werk en werkvergadering door half uurtje naar moerasrand. Machtig mooi zonnig zomerweer. Tweeëntwintig graden in de schaduw. De onstuimige zomerwestenwind waait over bramen en door riet en kattenstaarten. Een houtduifdoffer klimt een eindje de witte wolkjeshemel in, om vervolgens schuin omlaag te glijden naar een eikenboom. In die dikke oer hollandse eik tussen moeras en maïs zie ik zijn duifje zitten. Zij wacht op hem. Er is wat (door westwind overwaait) geroezemoes tussen de takken, wat heftig vleugelgeflap. Dan is het even stil, tot zacht en lief zijn roe-kroè koe-koe - roegroè-gr-gr roe-kroè koe-koe - koek met wind mee in mijn oren blaast. Ik glimlach, weet dat die twee nu een plat en slordig nest gaan bouwen.

Als ik terug loop naar de auto valt me zomaar op, dat aan mijn rechterhand dode moerasbomen staan en dat die dode bomen hoger reiken dan het frisse zomergroen rontelom. 't Zijn verdronken berken, denk ik. Maar dan ben ik bij de pinda. Ik kijk op m'n horloge, open het portier en stap in. Ik haat vergaderen.

Bolsterturf, woensdag 20 juli 2005

120
Timberjack 2

Een droeve dag. Timberjack is weer bezig. Hij walst over konijnenholen met jonge konijntjes en zaagt de met rode streep gemerkte boomstammen door en smijt die afgezaagde bomen - ook die met nestjes, kwabjes en eitjes! - tegen de grond.
Tien meter voor Timberjacks's rupsbanden groeit een berkenzwam, laag bij de grond op dode berk. Ach, de berk is toch al dood en waarom zal ik wachten tot TJ de bruine zwam vernietigt?

Bolsterturf, donderdag 21 juli 2005

121
Moeraswater pompen

Om half tien in de mooie zomeravond staat er zomaar een grote dieselmotor te keer te gaan aan de rand van 't moeras. Een boer of tuinder plaatste motor, pomp en wagen bij een vroeger ooit geslagen put. Ik speur met gemak de brede tractorbanden en zie een waterslang de put in gaan. Nu pompt de diesel water van onder 't moeras weg en stuwt hij het door grote slangen naar een akker met verdord gewas wat verderop.
Honderd meter verder dan de pompplaats voerde staatsbosbeheer, waterschap of andere instantie een peilbus de moerasgrond in. Zal men zich bij die instantie gaan verwonderen over de lage grondwaterstand?
(De volgende morgen (23 juli) om zeven uur waren kar en pomp en diesel al weer weggehaald. Ach, als ik boer of tuinder was, zou ook ik water pompen.)

Teunisbloemen, ze staan al weken in bloei. Deze staan op een kruising waar geteerde landweggetjes samen komen. Ook staan ze voor een bioboerderij. De dieren in de grote schuren kunnen niet genieten van hun felgele bloemenpracht.
Het patrijzenpaartje op de akker met rijtjes groen zal wel de teunisbloemen kunnen bewonderen, maar pa en ma patrijs - waar zijn hun jonkies gebleven??? - zijn  te druk doende met 't verzamelen van een karig en met gif bespoten maaltje.

Bolsterturf, vrijdag 22 juli 2005

122
In allervroegste ochtendschemer

Reebok in zomerwei. Zijn geliefde loopt even verderop. Hij is breed en vierkant, zij rank en slank. Een oude heer met jongedame. Da's heel gewoon in reeënland. Ze doen zich tegoed aan de kruiden in het hooiland. Zò lang is 't gras, dat ze vaak helemaal niet te zien zijn, maar telkens weer zekeren ze, dan gaan hun koppies hoog, kijken ze of het nog wel veilig laveien is.

Hij zoekt haar op, komt naar haar toe. Dan begint hij haar te drijven. Ik bereid me voor op actie. Ep ligt te bibberen van ongeduld en opwinding. De jonge deerne rent weg, de lange, hoge rogge in. De bok snelt achter haar aan. Na een half uur wachten zijn ze nog niet terug gekomen.

Op weg naar huis valt me een elzentak op met oude en nieuwe proppen. De oude zijn zwart en open, de nieuwe groen en compact. En dan, bijna bij de pinda, wijs ik Ep de zwartgepunte oren van een haas. Hij ziet ze niet, die oren, die ronde Bolsterturf met lange oren ziet hij niet. Een hond kan een ver weg en stil zittend haas nooit waarnemen, en als we naderen verdwijnt het haas in 't bos. Maar, gekomen bij de spot waar het haas zat, gaat een hondenneusje aan de grond en even later hoor ik wef wef wef.

Bolsterturf, zaterdag 23 juli 2005

123
Erpel in 't groen

Hoogzomerzondag over 't Brabantse land. De jonge, grasgroene tarwe waar het reewild van 't voorjaar volop van snoepte, ligt nu, met gele en lange en duizend keer taaier halmen, onder zon en schaduw te wachten op z'n oogst. Hardgoud en strogeel zijn aar en halm geworden, maar waar enorme schaduw van bos over akker valt, lijkt alles veel minder goud en geel, ziet het oog meer donk're tinten, is alles bruin en donkergroen wat goudgeel is in 't volle zonnelicht.
En de reeën? Die eten nu geen tarwe meer, die verschuilen zich nu - met al die zomerdagjesmensen rontelom - overdag in dichtste bosjes en in nog dichtere rogge en maïs. Al hebben ouders ree eind juli veel zin in vrijen, ze willen zich hier niet meer vertonen. Toch zijn de moeders Rikke om deze tijd dus volop met de bokken aan het dollen. Maar waar? Hun kalfjes lopen nu een paar dagen verloren rond. Maar waar? Reeën, ik speur ze hier vandaag nauwelijks. Misschien rusten bokken en geiten uit? Misschien is, was de reebronst dit jaar zò ontiegelijk vroeg, dat alle kalfjes al weer samen met hun moeders zijn?

Voorbij de tarwe zet ik Erpel op een dun reespoortje. Hier en daar zie ik de kleine, sierlijke hoefjes afgedrukt in de landweg. Zijn het de hoefjes van een reekalfje op zoek naar de moeder?
Waar in slootwal hoog opgaande rosepaarse bloemen staan voor een woud van hoger maïs, verdwijnen de hoefjes in het meer dan manshoog, nog niet geoogst veevoer. Ik staak de speurtocht. Het gaat niet aan om Erpel achter een in de steek gelaten reekalfje aan te sturen.

Uurtje later en heel ergens anders maak ik 't goed met Ep. Gaan we samen met een stok spelen. Ik gooi de stok zo ver mogelijk het bos in. Erpel zoekt en vind 'm. Ik smijt de stok in groen kanaaltje. Erpel springt er achteraan en vist hem uit het groen. 't Valt me op, dat de stok helemaal onder 't kroos zit, maar Erpel weer terug uit kroos en water kroosloos is. 'De kroosjes moeten je niet, Ep! Je bent te vet en te glad!' 'Pfttt... Wefff... Wrefff..?' En weer gooi ik de stok...

Bolsterturf, zondag 24 juli 2005

124
Zomerregenbuienavond

Regenvlagen over groene paardebloemenklaverwei. Door natte flarden rent een ree van midden wei naar bosrand toe. Erpel ziet het dier niet. Die is bezig met het uitwerken van een spoor. Dan rijst een haas, pal voor zijn neus. m'n vriendje weft de langoor achterna, de grote blauwe bossen in.

Een wei met heel lang gras dat bloeit. Regen probeert het plat te leggen. Ik sta in de bosrand en kijk uit over dit mislukte hooiland. Het is leeg van ree en haas en vos. Het gras is nat en lang en ik loop op lage schoenen, dus banjeren Ep en ik door de bosrand - een pad is er niet. Ep hoor je niet gaan, maar dorre takjes kraken onder grote, lompe voeten. Een houtduif vlucht weg uit een grove den, een roodborst pinkt alarm, een bosuil roept één keer en een sperwer snelt voorbij. En dan rennen opeens toch twee reeën, oude bok en smalree, door het lange groen. Ze bereiken een roggeakkertje en zweefspringen het koren in, de ranke, jonge geit voorop, de meer vierkante, oude bok pal achter haar. Dan sprint ook Fox  de rogge in. De bok scheldt bö bö bö, 'n paar honderd meter verder in d'avondschemering. Ik geef hem groot gelijk, want nooit kan hij eens ongestoord genieten van zijn minnares.

Drie grauwe ganzen gakken van links over de bossen. Ze ontmoeten drie ook pratende soortgenoten die van rechts komen. Ze vliegen met z'n zessen zwijgend verder. Hoe anders toch gedragen mensen zich.

Vijf konijnen zitten in de regen voor hun holen aan heiderand. Ik laat Ep los. Hij jakkert ze allemaal onder de grond. Nu worden ze niet meer nat en krijgen heel misschien geen myxomatose, zullen hun ogen en geslachtsdelen niet wegrotten.

Bolsterturf, maandag 25 juli 2005

125
Reeën en hun prenten

Een bloedhete zomerdag. Samen met Erpel wezen zoeken naar reeën en reeënsporen, van twee uur 's middags tot zeven uur 's avonds.

Voor een zwarte kat is reewild een maatje te groot. Zij is op muizenjacht in een grote, diepe, droge sloot. Als ik naar haar kijk, kijkt zij achterom naar mij. Ze blijft heel rustig een tijdje kijken, maar zodra Erpel de sloot in springt en ik schreeuw: 'Ep, foei! Teruggg!' schiet ze tegen de wal omhoog en verdwijnt in hoge maïs.

Reesporen vind je overal in bos en hei. De sierlijke, harde hoefjes staan heel duidelijk afgedrukt in het los zand van de grote, onverharde paden. En ook langs randen van koren-, aardappel-, bieten- en maïsakkers kan je ze vinden. Heel scherp en duidelijk staan ze zelfs afgetekend in de bandensporen van met heide begroeide bosweggetjes.

Waar ik reehoefjes graanakkers in zie gaan, houdt voor mij het speuren op. Voor Erpel echter nog niet. Die is toch zo heel veel beter in speuren dan ik. Hier vertelt hij me, dat er echt geen ree meer in dit perceel rogge zit.

Bij een bietenakker even verderop, is Erpel opeens uiterst actief. Hij rakt door de bieten, zweefspringt er doorheen, tot een groot haas de bieten uit sprint en met Ep achter zich aan, nauwelijks een meter voor me langs, het bos in zigzagt. Door het zigzaggen, het haken slaan van 't haas, rent Erpel telkens een eindje niet meer achter 't haas aan. Hij is het dan ook zo kwijt, maar als dan zijn neus aan de grond gaat en hij op 't hazenspoor het bos in snuft, roep ik 'm terug. Hij kijkt wat teleurgesteld, dus zeg ik tegen 'm: 'Tjonge toch, Ep, je hoeft niet te balen. Als er eentje mag balen ben ik dat, want ik 'schoot'  geen haas maar enkel boomstammen.' In zulke gevallen antwoord hij dan meestal met een wat minachtend 'Pfttt...'.

Op één van de mislukte hazenshots zie ik een dode berk. Zo te zien is de boom al heel lang dood. Flarden schors zitten niet meer aan het dode hout vast, nee, die hangen zomaar los rond de wegterende stam, waarin spechten gaten en spleten hakten. Maar dan zie ik, een meter of twintig naar rechts, ontieglijk uitbundig, jeugdig, vrolijk en fris ogend berkengroen. De zon schijnt op de tere, zachtgroene blaadjes, waartussen, hoewel 't pas juli is, toch al gele en lichtbruine. Allemaal worden ze gekust door de zomerwind. En dan, zomaar ineens, zie ik bruine en gele sproetjes in het gezicht van een vrouw in de zomer van haar leven. O, als bomen vrouwen waren, zou ik willen kussen met een berk.

Waar een boer met tractor en kar een pad door maïs baande, vind ik de meest duidelijke reeprenten van de dag. Heel duidelijk staan hoefjes gedrukt in de akker. Die van rustig lopend reewild, en die van rennende reeën. Wanneer een ree hard gaat zie je de kleine bijhoefjes ook afgetekend in de bodem.

De meeste hoefafdrukjes zijn niet vers. Op de ene foto zie je een verse prent, op een andere foto een al paar dagen oudere afdruk. Beter dan aan foto's, is aan Erpel het verschil in ouderdom van de afdrukken af te lezen. Hij negeert overdaagse prenten en duikt fanatiek op verse sporen.En dan vind ik waar ik vandaag naar zocht. De afdrukjes van reekalfjes. Het maïspad staat er vol mee, met allerhande reeprenten. Kriskras staan hier de hoefjes van heel het reeënvolkje door mekaar heen.

't Pad door de maïs komt uit op een boerenlandweggetje. Als Erpel en ik dat aflopen, zie ik op zo'n tweehonderd meter een ree staan voor hoge maïs. Door de zoeker van de camera word ik gewaar, dat het een grote geit is. (Een kijker heb ik niet bij me, zo'n ding is lastig mee te sjouwen als je ook foto's wil maken.) Ze is eigenlijk te ver voor een foto, maar ik knip ze toch.

Op weg naar de pinda, uit de maïslanden weer terug in 't bos, kijkt er een reegeit naar Erpel en mij. 'Kom op, Ep, gewoon doorlopen. Volg! Volggg!...' De geit blijft rustig staan. Als we een hoek omgegaan zijn, leg ik Erpel af. En dan knip ik d'r van achter een grote beukenboom.

Het derde en laatste ree dat ik vandaag zie is ook een geit. Vanaf een bospad zie ik haar staan in lang gras - geen gras om te hooien, maar gewoon (te) lang gras. Ik gebied Erpel: 'Achter! Achterrr! Volg!' en dan besluip ik haar, met rustig Erpeltje op m'n hielen. Soms trapt hij op m'n hakken, maar da's niet erg, want ik heb werkschoenen aan. Een warm juliwindje waait in m'n gezicht, maar de rikke staat flink opzij in de wei. Erpel krijgt geen geur van de geit en zij niet van hem en mij. En Ep kan door 't hoge gras het ree niet zien.
De rikke dicht genoeg genaderd, maak ik vlug een paar foto's, telkens als ze even zekert, een paar tellen haar hoofd heft uit het lange gras. Dan sluipen Ep en ik terug. Als ik terug ben op het pad, zie ik opeens twee reeën. Een grote en een kleine. 'Verd..., Ep. Ze heeft ook een kalf. Dat zag ik niet.' 'Pfttt.'

126
Geweide in sloot achter giertank